Austrian Poland

From FamilySearch Wiki

(Difference between revisions)
m (Tłumaczenie treści na język polski.)
m
(2 intermediate revisions by one user not shown)
Line 6: Line 6:
 
(Your Info) <!-- Add Did You Know? Items ABOVE -->
 
(Your Info) <!-- Add Did You Know? Items ABOVE -->
 
}}  
 
}}  
<div style="width: 70%; float: right">
+
<div style="width: 70%; float: right"><center>''[[Poland|Poland]] [[Image:Gotoarrow.png]] [[Austrian Poland|Austrian Poland]]''</center>
(Description/Introduction to Locality)
+
  
Back to [[Poland|Poland Page]]►
+
(Description/Introduction to Poland as an Austrian partition)
  
<br>
+
== Getting started with Austrian Poland research  ==
  
== Wprowadzenie do zagadnienia zaboru austriackiego na terenie Polski  ==
+
*Time period: 1782-1918.  
 
+
*The parish-priests were given the title of civil registrars.  
*Okres czasu pod panowaniem zaborcy to lata 1782 - 1918.  
+
*Since 1784 the vital documents gained a legal status; each of the religions had a separate set of records for births, marriages, and deaths; records were written in Latin; the entries were separate for each of the villages included in a parish; copies of the records were given to the civil authorities at the end of each year. The Lutherans had their right to keep their own records, usually in German.  
*Proboszczowie parafii otrzymali tytuł urzędowych rejestratorów.  
+
*Since 1787 when there was a marriage of mixed religions, the entry had to be made in both of the involved parishes.  
*Od 1784 roku każdy z wytworzonych dokumentów zyskał status prawny. Wyznania nie prowadziły osobnych rejestrów urodzeń, małżeństw i zgonów. Rejestry sporządzane były w języku łacińskim. Każda z wiosek z tej samej parafii posiadała swoje księgi. Kopie ksiąg parafialnych sporządzane były na koniec każdego roku i przekazywane władzom cywilnym. Luteranie mieli prawo do zachowania swoich rejestrów - zwykle w języku niemieckim.  
+
*Since 1789 there were established Jewish communities, before that time the records would be maintained by the catholic priests.  
*Od roku 1787, kiedy było zawierane małżeństwo mieszane ze względu na wyznawaną religię zapisy musiały być dokonane w obu zaangażowanych parafiach.  
+
*In 1891 was the final division of the Jewish communities, entries were made in German and Polish, headings appeared in Hebrew or Yiddish.  
*Od 1789 tworzą się gminy żydowskie i prowadzenie ksiąg rejestrowych powierzono księżom katolickim.  
+
*In 1907 the main change to the form of the tabular records was the addition of the last column called "remarks".  
*W 1891 roku był finalny okres tworzenia gmin żydowskich. Wpisy dokonywane były w jzyku polskim i niemieckim a nagłówki pojawiły się w języku hebrajskim lub jidysz.  
+
*'''Where can we find the records today''': At the places where the records were originally kept; at the appropriate Civil Registrar’s Offices (usually not older records than 100 years in Poland and usually 80 years in the former Soviet Republics) then at the State Archives; at the Church Archives; at the "Beyond the Bug River Archives"–the Main Archive of Ancient Documents (Archiwum Glowne Akt Dawnych) in Warsaw, the Civil Registrar’s Office (Warszawa-Srodmiescie).
*W 1907 roku nastąpiły główne zmiany w formie tabelarycznej. Dodatkowe dane były dodanie ostatniej kolumnie - "uwagi".  
+
*'''Gdzie obecnie możemy odnaleźć potrzebne dane''': W miejscach, gdzie zapisy były pierwotnie przechowywane, w odpowiednich Urzędach Stanu Cywilnego (zwykle nie starszych zapisów niż 100 lat dla Polski i 80 lat z byłych republik radzieckich), a starszych materiałów:&nbsp; w Archiwum Państwowym, w archiwach kościelnych; w Archiwum Zabużańskim, Archiwum Głównym Akt Dawnych, w Urzędzie Stanu Cywilnego(Warszawa-Śródmieście).
+
  
 
== Jurisdictions  ==
 
== Jurisdictions  ==
  
== Narzędzia do prowadzenia poszukiwań ==
+
== Research Tools ==
  
Pomocne informacje na badania Niemców w Galicji można znaleźć na stronie[http://www.galiziengermandescendants.org/ Galizien German Descendants] . Kliknij Badanie nasze Galizien związek Niemców ''(Researching our Galizien Germans)'' po lewej, aby dowiedzieć się na temat badań. Następnie kliknij Records i Archiwum czynienia z Galizien Niemców ''(Records and Archives dealing with Galizien Germans)'' link do informacji o dostępnych rejestrów, w tym numery mikrofilmów Biblioteki Family History.<br><br>Aby dowiedzieć się więcej o Galicji z zapisów kościoła katolickiego zapoznaj się z artykułem [https://wiki.familysearch.org/en/images/b/bf/Catholic_Vital_Records_of_Galicia-Halychyna_by_Matthew_R._Bielawa.pdf Catholic Vital Records of Galicia/Halychyna]by Matthew R. Bielawa. <br>  
+
Helpful information for researching Germans in Galicia can be found at [http://www.galiziengermandescendants.org/ Galizien German Descendants] website. Click ''Researching our Galizien Germans'' link on the left to learn about research. Then click ''Records and Archives dealing with Galizien Germans ''link for information about available records including Family History Library microfilm numbers.<br><br>To learn more about the Galician catholic records see the article [https://wiki.familysearch.org/en/images/b/bf/Catholic_Vital_Records_of_Galicia-Halychyna_by_Matthew_R._Bielawa.pdf Catholic Vital Records of Galicia/Halychyna]by Matthew R. Bielawa. <br>
  
 
*[[Austrian Poland Websites|Websites]]
 
*[[Austrian Poland Websites|Websites]]
  
== Pomoc dla chętnych<br> ==
+
== Help Wanted  ==
  
Do stworzenia tej wiki jako lepszego narzędzie badawczego, potrzebujemy Waszej pomocy !&nbsp; Wiele zadań pozostaje do wykonania. Możesz pomóc.... ?<br>
+
In order to make this wiki a better research tool, we need your help! Many tasks need to be done. You can help by:
  
{| cellspacing="1" cellpadding="1" border="0" width="98%" class="FCK__ShowTableBorders"
+
{| class="FCK__ShowTableBorders" border="0" cellspacing="1" cellpadding="1" width="98%"
 
|-
 
|-
| <br>
+
|  
 
| width="50%" |  
 
| width="50%" |  
 
*[[Edit a page|Expand an article]] or [[Special:Shortpages|short page]]  
 
*[[Edit a page|Expand an article]] or [[Special:Shortpages|short page]]  
Line 47: Line 44:
 
*[[Create an external link|Add external links to articles]]  
 
*[[Create an external link|Add external links to articles]]  
 
*[[Create an internal link|Add internal links to articles]]  
 
*[[Create an internal link|Add internal links to articles]]  
*[[Other...|Other...]]
 
 
 
|}
 
|}
  
== Czy wiesz, że....?  ==
+
== Did you know?  ==
 
+
Austria była państwem, które wzięło udział w dwóch rozbiorach Polski: pierwszym (1772) i trzecim (1795). Obszar zabrany przez Austriaków stanowił 11% terytorium Polski w granicach z 1772. Zamieszkiwało go 3,8 miliona ludności. Nosił nazwę Królestwa Galicji i Lodomerii, zwykle jednak określa się go krótko Galicją.
+
 
+
<br> Po przegranej wojnie z Księstwem Warszawskim (1809) Cesarstwo Austriackie musiało zrezygnować z terenów zajętych w czasie III zaboru. Austria odzyskała je ponownie po kongresie wiedeńskim. Z Krakowa i najbliższych okolic utworzono wówczas Rzeczpospolitą Krakowską, którą poddano wspólnemu nadzorowi trzech państw zaborczych: Rosji, Prus i Austrii. Obejmowała ona obszar liczący 1164 km² z 88 tysiącami mieszkańców.
+
 
+
Po upadku powstania listopadowego mocarstwa rozbiorowe postanowiły znaleźć pretekst, który usprawiedliwiłby zlikwidowanie Wolnego Miasta Krakowa. Dogodnym momentem stał się wybuch powstania krakowskiego w 1846 r. (miał to być ogólnonarodowy zryw przygotowany na emigracji przez Towarzystwo Demokratyczne Polskie). Po jego klęsce przyłączono Wolne Miasto do Galicji.
+
 
+
Kilka dni przed rozpoczęciem powstania 19 lutego 1846 r. doszło do masowych pogromów ludności ziemiańskiej, urzędników dworskich i rządowych oraz księży (tzw. rzezi galicyjskiej). W okolicach Jasła na ich czele stał chłop – Jakub Szela. Poprawę warunków życia pracujących na roli przyniosła dopiero w 1848 r. Wiosna Ludów. Wtedy to gubernator Galicji – Franciszek Stadion – podjął decyzje o zniesieniu pańszczyzny, uprzedzając tym samym rozporządzenie wydane przez cesarza austriackiego. Chłopi otrzymali ziemię na własność. Z biegiem czasu rozpoczęli dalsze działania, mające na celu polepszenie swojej sytuacji. Przejawem tego było m.in. powstanie nowych organizacji, które miały reprezentować sprawy chłopów.
+
 
+
Pod koniec lat 60. i na początku lat 70. XIX wieku Galicja otrzymała autonomię (w granicach Austro-Węgier). Powołano do życia m.in. Sejm Krajowy i Radę Krajową. Do szkół, urzędów i sądów wprowadzono język polski. Zasiadający w rządzie minister – Polak – miał prawo opiniowania projektów postanowień mających związek z Galicją. Nie brakowało w rządzie ministrów polskich zajmujących się różnorakimi resortami, dwukrotnie zaś Polacy byli premierami. Również Polak stał na czele prowincjonalnej administracji Galicji. Większość ziem pozostających pod zaborem austriackim była zacofana gospodarczo. Rozwijała się natomiast w Galicji polska oświata, nauka i kultura ze swobodą, dużo większą niż w innych zaborach. Autonomia w Galicji dała Polakom warunki najkorzystniejsze od czasów Królestwa Polskiego.
+
 
+
Powstawały tu liczne polskie organizacje polityczne. Od 1869 r. działała w Krakowie konserwatywna grupa, której członków zwano Stańczykami. Jej działaczami byli m.in.: Stanisław Tarnowski, Józef Szujski i Michał Bobrzyński. Zachowując lojalność wobec Austrii, pragnęli oni jednocześnie rozwoju kulturalnego Galicji. Krytykowali działalność konspiracyjną oraz byli przeciwni przeprowadzaniu jakichkolwiek demonstracji. W 1895 roku na kongresie w Rzeszowie utworzono chłopskie Stronnictwo Ludowe (SL). W swoim programie domagało się ono poszanowania przez zaborcę praw obywatelskich, reformy prawa wyborczego oraz rozwoju oświaty. W 1903 r. zmieniło nazwę na Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL). W 1897 r. we Lwowie powstało Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne (zwane później endecją) z Romanem Dmowskim na czele. Głównym jego hasłem była walka o odzyskanie niepodległości, pojawiły się też głosy antyniemieckie i antyżydowskie. Z czasem Dmowski zaczął głosić hasła skierowane przeciwko mniejszościom narodowym i szykować porozumienia z caratem.
+
 
+
W Galicji, podobnie jak w pozostałych zaborach, tworzyły się również organizacje robotnicze, np. Galicyjska Partia Socjaldemokratyczna (1892).
+
 
+
<br>
+
  
'''Kolonie niemieckie w Galicji'''  
+
The Austrian Crownland of Galizien (Galicia) is called ''Halychyna'' in Ukrainian and ''Halicz'' in Polish. The area of Galicia refers to the region that came to Poland during the first partition in 1772. Two years later, Empress Maria Theresa issued a settlement patent to encourage immigration to the sparsely settled region. Her successor Emperor Joseph II issued a second patent in 1781 and added a ''Toleranzpatent'' promising religious toleration for Protestants. Germans from the Palatinate (Pfalz), Wurttemberg, and Bohemia responded, as did Poles, Czechs, Slovaks, and others. Galicia was annexed to Poland in 1918. In 1939, it was divided between the Provisional Government of Warsaw and Ukraine, a division drawn with the modern geographical boundaries of Poland and Ukraine.
  
*Ewangelicki ''Pfälzer''
+
Galicia reaches north from the Carpathian Mountains across the Sarmatian Plain. It stretches from the Biala River, a tributary of the Weichsel, in the west to the Zbrucz, a tributary of the Dniester, in the east.
*Ewangelicy z Wüttemberg
+
*<span style="font-style: italic;">Mennonicki&nbsp;Pfälzer&lt;/span
+
</span>
+
  
 +
This area had a large Ukrainian population in the eastern section and a Polish population on the western side which was often refered to as ''Little Poland''. Some of the localities in Austrian Poland are Tarnow, Rzezow and Nowy Sącz.
  
 +
'''German Colonies in Galicia'''
  
*Czescy Katolicy<br>
+
*Evangelical ''Pfälzer''
 +
*Evangelicals from Wüttemberg
 +
*Mennonite ''Pfälzer''
 +
*Bohemian Catholics
  
'''Kolejne migracje'''  
+
'''Subsequent Migrations'''  
  
*w monarchii austro-węgierskiej
+
*within Austro-Hungarian Empire
*do Rosji i Rumunii<br>
+
*to Russia and Romania
*na półkuli zachodniej<br>
+
*to the Western Hemisphere
*zawierucha wojenna<br>
+
*war dislocations
  
== (Tematy dodatkowe)  ==
+
== (Additional Heading)  ==
  
(Twój tekst lub zdjęcia wstaw tutaj, lub skorzystaj z poniższej tabeli:)  
+
(Your text or images here, or use the table below:)  
  
{| border="0" width="99%" class="FCK__ShowTableBorders"
+
{| class="FCK__ShowTableBorders" border="0" width="99%"
 
|-
 
|-
| align="left" valign="top" |  
+
| valign="top" align="left" |  
 
*(Your Bullet)  
 
*(Your Bullet)  
 
*(Your Bullet)
 
*(Your Bullet)
  
| align="left" valign="top" |  
+
| valign="top" align="left" |  
 
*(Your Bullet)  
 
*(Your Bullet)  
 
*(Your Bullet)
 
*(Your Bullet)
  
| align="left" valign="top" |  
+
| valign="top" align="left" |  
 
*(Your Bullet)  
 
*(Your Bullet)  
 
*(Your Bullet)
 
*(Your Bullet)
  
 
|}
 
|}
</div>  
+
</div>
__NOTOC__ <!-- Add Categories BELOW -->  
+
__NOTOC__ <!-- Add Categories BELOW -->
  
 
[[Category:Poland]]
 
[[Category:Poland]]

Revision as of 19:31, 30 August 2012

News & Events
(Your News)
Topics

Key topics to get started:

Other topics:

Did You Know?
(Your Info)
Poland Gotoarrow.png Austrian Poland

(Description/Introduction to Poland as an Austrian partition)

Getting started with Austrian Poland research

  • Time period: 1782-1918.
  • The parish-priests were given the title of civil registrars.
  • Since 1784 the vital documents gained a legal status; each of the religions had a separate set of records for births, marriages, and deaths; records were written in Latin; the entries were separate for each of the villages included in a parish; copies of the records were given to the civil authorities at the end of each year. The Lutherans had their right to keep their own records, usually in German.
  • Since 1787 when there was a marriage of mixed religions, the entry had to be made in both of the involved parishes.
  • Since 1789 there were established Jewish communities, before that time the records would be maintained by the catholic priests.
  • In 1891 was the final division of the Jewish communities, entries were made in German and Polish, headings appeared in Hebrew or Yiddish.
  • In 1907 the main change to the form of the tabular records was the addition of the last column called "remarks".
  • Where can we find the records today: At the places where the records were originally kept; at the appropriate Civil Registrar’s Offices (usually not older records than 100 years in Poland and usually 80 years in the former Soviet Republics) then at the State Archives; at the Church Archives; at the "Beyond the Bug River Archives"–the Main Archive of Ancient Documents (Archiwum Glowne Akt Dawnych) in Warsaw, the Civil Registrar’s Office (Warszawa-Srodmiescie).

Jurisdictions

Research Tools

Helpful information for researching Germans in Galicia can be found at Galizien German Descendants website. Click Researching our Galizien Germans link on the left to learn about research. Then click Records and Archives dealing with Galizien Germans link for information about available records including Family History Library microfilm numbers.

To learn more about the Galician catholic records see the article Catholic Vital Records of Galicia/Halychynaby Matthew R. Bielawa.

Help Wanted

In order to make this wiki a better research tool, we need your help! Many tasks need to be done. You can help by:

Did you know?

The Austrian Crownland of Galizien (Galicia) is called Halychyna in Ukrainian and Halicz in Polish. The area of Galicia refers to the region that came to Poland during the first partition in 1772. Two years later, Empress Maria Theresa issued a settlement patent to encourage immigration to the sparsely settled region. Her successor Emperor Joseph II issued a second patent in 1781 and added a Toleranzpatent promising religious toleration for Protestants. Germans from the Palatinate (Pfalz), Wurttemberg, and Bohemia responded, as did Poles, Czechs, Slovaks, and others. Galicia was annexed to Poland in 1918. In 1939, it was divided between the Provisional Government of Warsaw and Ukraine, a division drawn with the modern geographical boundaries of Poland and Ukraine.

Galicia reaches north from the Carpathian Mountains across the Sarmatian Plain. It stretches from the Biala River, a tributary of the Weichsel, in the west to the Zbrucz, a tributary of the Dniester, in the east.

This area had a large Ukrainian population in the eastern section and a Polish population on the western side which was often refered to as Little Poland. Some of the localities in Austrian Poland are Tarnow, Rzezow and Nowy Sącz.

German Colonies in Galicia

  • Evangelical Pfälzer
  • Evangelicals from Wüttemberg
  • Mennonite Pfälzer
  • Bohemian Catholics

Subsequent Migrations

  • within Austro-Hungarian Empire
  • to Russia and Romania
  • to the Western Hemisphere
  • war dislocations

(Additional Heading)

(Your text or images here, or use the table below:)

  • (Your Bullet)
  • (Your Bullet)
  • (Your Bullet)
  • (Your Bullet)
  • (Your Bullet)
  • (Your Bullet)